توضیحات
تاریخچه و معرفی اسید نیتریک | Nitric Acid
اسید نیتریک یکی از قدیمیترین و مهمترین اسیدهای معدنی است که کاربردهای صنعتی و آزمایشگاهی گستردهای دارد. استفاده از آن به قرن شانزدهم باز میگردد، زمانی که برای جداسازی طلا از نقره به کار میرفت. در آن دوران، این اسید از حرارت دادن نمک و سولفات آهن به دست میآمد. تولید صنعتی اسید نیتریک در سال 1905 با استفاده از فرآیند قوس الکتریکی آغاز شد که در آن نیتروژن موجود در هوا با اکسیژن تحت دمای بسیار بالا اکسید میشود تا اکسید نیتریک تولید شود. همچنین در سال 1913، مهندس فرانسوی آلبرت نودون روش جدیدی را برای تولید اسید نیتریک از الکترولیز نیترات کلسیم ارائه کرد که پایهای برای تولید صنعتی مدرن شد.
معرفی و کاربردهای اسید نیتریک آزمایشگاهی
اسید نیتریک آزمایشگاهی با فرمول شیمیایی HNO₃، یک اسید قوی و بسیار خورنده است که در صنایع مختلف مانند شیمی، استخراج فلزات گرانبها، تولید مواد منفجره و کودهای شیمیایی کاربرد دارد. این ماده در شکل خالص بیرنگ است اما با گذشت زمان به دلیل تجزیه به اکسیدهای نیتروژن و آب، رنگ زرد روشن پیدا میکند. اسید نیتریک قادر است با فلزات، هیدروکسیدها و اکسیدها واکنش دهد و نمکهای نیترات تشکیل دهد. این اسید همچنین به عنوان یک عامل اکسیدکننده قوی در آزمایشگاهها و فرآیندهای صنعتی استفاده میشود. در استخراج طلا از بردهای الکترونیکی، این ماده یکی از مواد کلیدی به شمار میرود.
ساختار مولکولی اسید نیتریک
مولکول اسید نیتریک شامل یک اتم نیتروژن، سه اتم اکسیژن و یک اتم هیدروژن است. در این مولکول، یک اتم اکسیژن با پیوند مضاعف به نیتروژن متصل است، اتم دوم اکسیژن با نیتروژن و هیدروژن پیوند دارد و اتم سوم اکسیژن با بار منفی به نیتروژن مرکزی متصل است. اتم نیتروژن دارای بار مثبت و اتمهای اکسیژن دارای بار منفی هستند که بارهای مخالف یکدیگر را خنثی میکنند و ساختار مولکولی را پایدار میسازند. این مولکولها از خاصیت رزونانس برخوردارند که باعث تغییر موضع بارها میشود.
روش تولید اسید نیتریک
روش متداول و صنعتی تولید اسید نیتریک، استفاده از آمونیاک به عنوان ماده اولیه است. آمونیاک ابتدا در فرآیند اکسیداسیون کاتالیزوری به نیتریک اکسید و دیاکسید نیتروژن تبدیل میشود. سپس دیاکسید نیتروژن با آب واکنش داده و اسید نیتریک تشکیل میشود. این فرآیند در دمای 150 تا 170 درجه سانتیگراد انجام شده و اسید تولید شده دارای غلظت حدود 95 درصد است.
4 NH3 (g) + 5 O2 (g) → 4 NO (g) + 6 H2O (g) 2 NO (g) + O2 (g) → 2 NO2 (g) 3 NO2 (g) + H2O (l) → 2 HNO3 4 NO2 (g) + O2 (g) + 2 H2O (l) → 4 HNO3 (aq)
مشخصات فنی اسید نیتریک
| ویژگی | مشخصات |
|---|---|
| نام ماده | اسید نیتریک |
| فرمول شیمیایی | HNO₃ |
| جرم مولکولی | 63.01 g/mol |
| دانسیته | 1.51 g/cm³ |
| نقطه جوش | 83 °C |
| نقطه ذوب | -42 °C |
| pH | 1 |
| شکل ظاهری | مایع بیرنگ مایل به زرد روشن |
اسامی دیگر اسید نیتریک
- آب قوی
- آب قدرتمند
- تیزاب
- جوهر شوره
کاربردهای اسید نیتریک
- تولید نیترات آمونیوم برای کود و صنایع شیمیایی و پلاستیک
- ساخت مواد منفجره مانند TNT
- اکسیدکننده در سوختهای مایع موشکی
- از بین بردن زگیل در شکل خالص
- عامل دوپینگ در الکتروشیمی
شرایط انبارداری و ایمنی
اسید نیتریک یک ماده بسیار خورنده و سمی است و باید در مکان خشک، دور از آفتاب و زیر هود آزمایشگاهی نگهداری شود. از تماس با فلزات، مواد احیاکننده و مواد آلی اجتناب کنید. استفاده از تجهیزات ایمنی شامل دستکش، عینک و ماسک فیلتردار الزامی است. هرگونه بلع، تماس با پوست یا استنشاق این ماده میتواند خطرناک باشد.
اثرات مواجهه با اسید نیتریک
مواجهه کوتاهمدت: تحریک و سوختگی پوست، آسیب به غشاهای مخاطی، التهاب چشم و تنگی نفس.
مواجهه طولانیمدت: سوزش شدید دستگاه تنفسی، التهاب مزمن چشم، آسیب پوستی، و در موارد شدید میتواند تهدید کننده زندگی باشد.
بازار جهانی اسید نیتریک
ارزش بازار جهانی اسید نیتریک در سال 2023 حدود 28.5 میلیارد دلار بوده و پیشبینی میشود تا سال 2028 با نرخ رشد سالانه ترکیبی 4.5٪ به 37.4 میلیارد دلار برسد. چین، ایالات متحده و هند بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان این ماده در جهان هستند و تقریباً 60٪ تولید جهانی و 50٪ مصرف جهانی را به خود اختصاص دادهاند.
فروش اسید نیتریک آزمایشگاهی دکتر مجللی
فروشگاه برد گلد آماده ارائه اسید نیتریک دکتر مجللی در بستهبندیهای استاندارد، با کیفیت بالا و قیمت مناسب به پژوهشگران، دانشگاهیان، صنایع و کارخانجات میباشد. این محصول در گریدهای آزمایشگاهی و صنعتی، با تضمین اصالت و کیفیت عرضه میشود.
