استخراج طلا از برد با اسید نیتریک (روش نیتریک)
استخراج طلا از بردهای الکترونیکی با استفاده از اسید نیتریک
در سالهای اخیر، بازیافت طلا از قطعات و بردهای الکترونیکی به عنوان یک فعالیت اقتصادی جذاب و رو به رشد در میان عموم مردم مطرح شده است. بسیاری از افراد، از گروه های مختلف سنی و با سطح دانش متفاوت، به امید کسب درآمد وارد این حوزه شده و تلاش میکنند از ضایعات الکترونیکی مقادیر قابل توجهی طلا بازیابی کنند. واقعیت این است که استخراج طلا از مدارهای الکترونیکی نه تنها امکان پذیر است، بلکه در صورت اجرای صحیح، میتواند به یک حرفه پرسود و پایدار تبدیل شود؛ حرفهای که سالهاست متخصصان و کسب و کارهای فعال در حوزه بازیافت فلزات گران بها به آن مشغول هستند.
حتما ویدیوی زیر را تماشا کنید!!!
با وجود این جذابیت، نباید فراموش کرد که فرآیند استخراج طلا، به ویژه استخراج با اسید نیتریک، کاری کاملاً تخصصی و مبتنی بر اصول شیمیایی دقیق است. برخلاف تصور اولیه بسیاری از افراد که این عملیات را کاری ساده و قابل انجام در خانه میدانند، این فرآیند نیازمند شناخت علمی، تجربه عملی و آگاهی کامل از خطرات مواد شیمیایی است. کار با اسید نیتریک بسیار حساس بوده و در صورتی که بدون مهارت یا تجهیزات ایمنی کافی انجام شود، میتواند خطرات جدی برای فرد و محیط ایجاد کند.
به همین دلیل، ورود به این حوزه بدون آموزش صحیح و کسب تجربه در کنار افراد ماهر، نه تنها نتیجه مطلوبی نخواهد داشت، بلکه احتمال آسیب های مالی و جانی نیز وجود دارد. یادگیری اصول استخراج، شناخت رفتار فلزات در محلول های شیمیایی، رعایت ایمنی و تسلط بر مراحل جداسازی، همگی از الزامات اولیه برای موفقیت در این صنعت هستند.
در این مقاله قصد داریم روند استخراج طلا از بردهای الکترونیکی با اسید نیتریک را بهصورت کامل و مرحله به مرحله بررسی کنیم. همچنین شما را با مواد شیمیایی موردنیاز، لوازم و ابزارهای ضروری، ملاحظات ایمنی و نکات حرفه ای آشنا خواهیم کرد تا بتوانید با دیدی دقیقتر و آگاهانهتر در مسیر بازیافت طلا قدم بردارید و عملکرد خود را به سطحی حرفهای نزدیک کنید.
طلا در کدام قطعات و تجهیزات الکترونیکی به کار میرود؟
در صنایع الکترونیک، استفاده از طلا به دلیل رسانایی فوقالعاده، مقاومت بالا در برابر خوردگی و پایداری شیمیایی، امری کاملاً رایج است. در بسیاری از لوازم و دستگاههایی که بهطور روزانه با آنها سروکار داریم، از مقدار کمی طلا با عیارهای متفاوت—معمولاً بین 18 تا 24 عیار—برای افزایش کیفیت عملکرد قطعات حساس استفاده میشود. گستردگی این کاربردها به حدی است که تقریباً تمامی تجهیزات دیجیتال و سیستمهای الکترونیکی مدرن، هرچند در مقیاس بسیار کم، حاوی طلا هستند. مهمترین گروههای این تجهیزات عبارتاند از:
۱. لوازم خانگی هوشمند و سنتی
در ساخت تعداد زیادی از وسایل خانگی که جریان الکتریکی را مدیریت میکنند، از طلا برای افزایش رسانایی و جلوگیری از اکسید شدن اتصالات استفاده میشود. برخی از این وسایل عبارتاند از:
یخچال و فریزرهای دیجیتال، ماشین لباسشویی، خشککن، ماشین ظرفشویی، اجاقهای برقی، مایکروویو، پنکهها و کولرهای گازی، جاروبرقیها، توستر، آسیاب، قهوهساز، اتو، سشوار، دستگاههای اصلاح و حتی تجهیزات کوچک آشپزخانه.
۲. تجهیزات فناوری اطلاعات و مخابرات
یکی از اصلیترین حوزههایی که مصرف طلا در آن بسیار قابلتوجه است، صنعت IT و سیستمهای ارتباطی است. طلا به دلیل رسانایی پایدار و طولانیمدت، در مدارها و اتصالات ظریف دستگاههای زیر بهکار میرود:
رایانههای سرور، کامپیوترهای شخصی و صنعتی، لپتاپها، پرینترها، اسکنرها، هاردهای قدیمی، کارتهای شبکه، ماژولهای رم، پردازندهها، موبایلها، بیسیمها و تجهیزات مخابراتی.
۳. دستگاهها و لوازم صوتی و تصویری
طلا بهعنوان یک فلز رسانای مقاوم در برابر نویز، در بسیاری از سیستمهای صوتی و تصویری نقش دارد. این تجهیزات شامل موارد زیر میشود:
تلویزیونها، رادیوها، دوربینهای فیلمبرداری، دستگاههای ضبط صدا و تصویر، آمپلیفایرهای صوتی و حتی برخی سازهای الکترونیکی.
۴. تجهیزات روشنایی الکتریکی
در برخی از لامپها و تجهیزات روشنایی پیشرفته، بهویژه لامپهای فلورسنت، کامپکت و لامپهای تخلیه با شدت بالا، از مقادیر اندکی طلا در قسمت اتصالات و پایانهها استفاده میشود.
۵. ابزارهای برقی و صنعتی
در طیف وسیعی از ابزارهای الکتریکی که در صنعت و کارگاهها مورد استفاده قرار میگیرند، طلا در بخش اتصالات و سوئیچها حضور دارد؛ از جمله:
دریلها، ارهها، چرخ خیاطی، هویه، ابزارهای تراشکاری، فرز، سنگزنی، پرس و دستگاههایی که برای پردازش چوب و فلز به کار میروند.
۶. وسایل سرگرمی، اسباب بازی و تجهیزات ورزشی الکترونیکی
طلا در قطعات الکترونیکی اسباببازیها و ابزارهای تفریحی مدرن نیز دیده میشود؛ مانند قطارهای برقی کوچک، مدار اتومبیلهای اسباببازی، کنسولهای بازی و تجهیزات ورزشی مجهز به حسگر یا مدار الکترونیکی.
۷. تجهیزات پزشکی پیشرفته
به دلیل حساسیت عملکردی تجهیزات پزشکی، طلا بهعنوان یک رسانای پایدار و ایمن در دستگاههایی مثل:
سیستمهای قلب و عروق، دستگاههای دیالیز، ونتیلاتورها، تجهیزات تصویربرداری پرتوی، آنالایزرهای آزمایشگاهی و ابزارهای پزشکی الکترونیکی استفاده میشود.
۸. ابزارهای نظارتی و کنترلی
در برخی دستگاههای کنترل و ایمنی، مانند ترموستاتها، حسگرهای حرارتی و آشکارسازهای دود، از طلا برای ساخت اتصالات حساس بهره گرفته میشود.
۹. دستگاه های فروش و توزیع خودکار
بسیاری از دستگاههای وندینگ (Vending Machines) که آب سردکن، نوشیدنیساز، فروشنده محصولات خوراکی، یا دستگاههای پرداخت خودکار هستند، دارای قطعات الکترونیکی حاوی طلا در بردهای کنترل یا سیستمهای پردازشگر خود میباشند.
ضایعات الکترونیکی برای بازیافت طلا از کجا باید تهیه کنیم؟
اگر قصد ورود به حوزه بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی را دارید، اولین قدم تأمین قطعات مناسب است؛ اما معمولاً این سؤال مطرح میشود که این قطعات را از کجا میتوان تهیه کرد. بسیاری از تجهیزات الکترونیکی مستعمل، مقدار قابل توجهی طلا در بخش هایی مانند بردها، کانکتورها و چیپ ها دارند. به همین دلیل خرید این قطعات، نخستین مرحله راه اندازی یک فرآیند استخراج سودآور به شمار میآید.
برای دسترسی به این وسایل چند مسیر وجود دارد. سادهترین راه مراجعه به سمساریها، مراکز جمع آوری وسایل دست دوم و فروشگاههایی است که تجهیزات خراب یا اسقاطی را عرضه میکنند. با این حال، از آنجا که جداسازی بردها از داخل دستگاهها زمانبر بوده و هزینه بیشتری ایجاد میکند، معمولاً خرید مستقیم بردهای الکترونیکی انتخاب حرفهایتری به حساب میآید؛ زیرا هم قیمت این بردها مناسبتر است و هم تهیه و انبار کردن آنها بسیار آسانتر خواهد بود. مجموعه برد گلد میتواند انتخابی مناسب برای تهیه ضایعات الکترونیکی به خصوص ضایعات برد مخابراتی باشد. مقادیر بسیار زیادی از طلا به نسبت سایر ضایعات الکترونیکی در برد های مخابراتی موجود بوده و همین سبب به صرفه بودن استخراج طلا از برد مخابراتی میشود.
در سال های اخیر بسترهای آنلاین نیز به یکی از اصلیترین منابع خرید ضایعات الکترونیکی تبدیل شدهاند. وب سایت های معتبر بسیاری در زمینه فروش بردهای الکترونیکی مستعمل فعالیت میکنند و امکان خرید به صورت عمده یا خرد را برای کاربران فراهم کردهاند. علاوه بر این، در پلتفرمهای شناختهشده خرید و فروش آنلاین نیز کاربران زیادی اقدام به عرضه ضایعات الکترونیکی میکنند که گزینه ای قابل اعتماد و در دسترس برای تأمین مواد اولیه محسوب میشود.
با انتخاب منابع معتبر و بررسی کیفیت بردها پیش از خرید، میتوانید مواد اولیه مورد نیاز خود را با هزینهای مقرون به صرفه تهیه کرده و گام مهمی در جهت شروع فرآیند استخراج حرفهای طلا بردارید.
استخراج طلا از برد های الکترونیکی با روش اسید نیتریک
با گسترش روزافزون فعالیت های مرتبط با بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی، روش های مختلفی برای استخراج فلزات ارزشمند از دل قطعات مستعمل توسعه یافته است. در میان این تکنیکها، استفاده از روش اسید نیتریک یکی از شناخته شده ترین و کاربردی ترین روش ها به شمار میآید. این شیوه به دلیل قدرت بالای اسید نیتریک در حلکردن بسیاری از فلزات پایه و جداسازی طلا، جایگاه ویژه ای در مراحل اولیه فرآوری طلا دارد.
کاربرد اسید نیتریک در جداسازی فلزات
جداسازی طلا و نقره
اسید نیتریک توانایی بالایی در حل کردن فلزاتی نظیر نقره، مس، برنج و روی دارد، اما نکته مهم آن است که طلا در برابر این اسید مقاوم است و در آن حل نمیشود. همین ویژگی باعث میشود بتوان از نیتریک برای جداسازی طلا از نقره یا سایر فلزات همراه استفاده کرد. در ادامه، پس از جداسازی اولیه، معمولاً از تیزاب سلطانی برای حلکردن طلا بهره گرفته میشود؛ چراکه تیزاب توانایی حلکردن طلا را دارد و آن را به محلول کلرید طلا تبدیل میکند. پس از حل شدن طلا در تیزاب سلطانی، نوبت به رسوب دهی طلا از محلول میرسد. برای این مرحله مواد شیمیایی مختلفی مورد استفاده قرار میگیرند که هرکدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند.
سولفات آهن
سولفات آهن دو ظرفیتی که با نام زاج سبز نیز شناخته میشود، یکی از متداول ترین رسوبدهنده ها است. این ترکیب با محلول کلرید طلا واکنش داده و با ایجاد گاز دیاکسید گوگرد، طلا را به شکل پودر قهوهای یا مشکی در ته ظرف رسوب میدهد.
متابی سولفیت سدیم
متابی سولفیت سدیم نیز ماده دیگری است که به طور انتخابی طلا را رسوب میدهد و استفاده از آن نیازی به تنظیم دقیق pH ندارد. این پودر هنگام تماس با آب و اضافهشدن به تیزاب، مقدار قابلتوجهی گاز دیاکسید گوگرد آزاد میکند که باعث تهنشینی سریع و کامل ذرات طلا میشود. پیش از استفاده از این ماده، معمولاً لازم است اسید نیتریک باقیمانده در محلول با کمک حرارت یا اضافهکردن اوره خنثی شود.
گاز دی اکسید گوگرد
یک روش دیگر، تزریق مستقیم گاز دیاکسید گوگرد به محلول کلرید طلا است. این گاز همان نقشی را ایفا میکند که در روش های قبلی توسط واکنشهای شیمیایی تولید میشود، یعنی کاهش یون های طلا و رسوب دهی آنها.
پودر روی
در برخی مراحل نیز از پودر روی استفاده میشود. با افزودن این پودر به تیزاب سلطانی، نهتنها طلا بلکه پلاتین و پالادیوم نیز ته نشین میشوند. نکته قابل توجه این است که رسوبها در این روش بهجای ته ظرف، به صورت کف روی سطح شناور میمانند و باید با استفاده از کاغذ صافی جمعآوری شوند. سپس برای افزایش خلوص، رسوبات حاصل دوباره با اسید نیتریک شستوشو و فرآوری میشوند.
به طور کلی اسید نیتریک در استخراج طلا نقشی اساسی دارد؛ چه در جداسازی فلزات پایه از بردهای الکترونیکی و چه در آماده سازی طلا برای ورود به مرحله تیزابکاری و رسوبدهی نهایی. استفاده صحیح و اصولی از این اسید، مستلزم آموزش دقیق، تجربه عملی و رعایت کامل نکات ایمنی است تا بتوان از آن به عنوان ابزاری مؤثر و کاملاً سودمند در فرایند بازیافت طلا بهره برد.
حل کردن پودر یا آلیاژ در اسید نیتریک
حل کردن پودر یا آلیاژهای حاوی نقره و پالادیوم در اسید نیتریک یکی از روش های دقیق و کاربردی برای جداسازی این فلزات ارزشمند به شمار میآید. زمانی که یک آلیاژ یا پودر ترکیبی در اختیار داریم و قصد داریم نقره و پالادیوم موجود در آن را به صورت جداگانه بازیابی کنیم، میتوان با استفاده از اسید نیتریک روند حل سازی و تفکیک را آغاز کرد.
در مرحله نخست، پودر یا آلیاژ در اسید نیتریک قرار داده میشود تا فلزات واکنشپذیر، از جمله نقره و پالادیوم، در آن حل شوند. طی این فرآیند نقره به نیترات نقره و پالادیوم به نیترات پالادیوم تبدیل میشود و ساختار فلزی خود را از دست میدهند. پس از کامل شدن واکنش، برای جداسازی نقره از محلول، مقدار مشخصی جوهرنمک به مخلوط اضافه میشود. ورود کلریدها به محلول باعث میشود نیترات نقره به کلرید نقره تبدیل شده و به شکل ذرات سفیدرنگ رسوب کند، در حالی که پالادیوم همچنان به صورت محلول باقی میماند.
پس از تشکیل رسوب، محلول از طریق کاغذ صافی صاف میشود تا کلرید نقره از محلول جدا شده و پالادیوم خالص تری در بخش مایع باقی بماند. در ادامه، برای بازیابی پالادیوم حل شده، از پودر روی استفاده میشود. روی با یون های پالادیوم واکنش داده و آن را بهصورت پودر فلزی از محلول رسوب میدهد. افزون بر این، روشهای دیگری نیز برای رسوبدهی پالادیوم وجود دارد که از میان آنها میتوان به استفاده از سدیم کلرات، اسید سولفوریک، آهن، سدیم کربنات و حتی جوهرنمک همراه با آلومینیوم اشاره کرد؛ با این روشها نیز پالادیوم به شکل فلزی تهنشین میشود.
در نهایت، پس از تفکیک فلزات، کلرید نقره جمعآوری شده از مرحله صافسازی باید طی یک فرآیند احیای شیمیایی به نقره فلزی تبدیل شود. این کار معمولاً با استفاده از پودرهای احیاکننده مناسب انجام میشود. پس از تبدیل کلرید نقره به نقره فلزی، پودر بهدستآمده خشک شده و آماده ذوبسازی است تا نقره خالص به شکل شمش یا قطعه قابل استفاده درآید.
این روش به دلیل دقت بالا، خلوص مناسب محصول نهایی و قابلیت تفکیک کامل فلزات، یکی از گزینههای مهم در بازیافت حرفهای نقره و پالادیوم از آلیاژها و پودرهای صنعتی محسوب میشود.
سود استخراج طلا از قطعات الکترونیکی چقدر است؟
یکی از مهمترین پرسش هایی که افراد پیش از ورود به حوزه بازیافت طلا از قطعات الکترونیکی مطرح میکنند، میزان سود نهایی این فعالیت است. مانند هر کسبوکار دیگری، برای آغاز این مسیر نیز باید با دیدی باز و اطلاعات دقیق وارد شد؛ به همین دلیل، بررسی تجربه فعالهای حرفهای این حوزه و مطالعه منابع معتبر، پیشنیاز اصلی کسب موفقیت در این صنعت محسوب میشود.
واقعیت این است که میزان سود و درآمد استخراج طلا از قطعات الکترونیکی، ارتباط مستقیم با مقدار طلایی دارد که در ساخت آن قطعات استفاده شده است. هرچه قطعه الکترونیکی حساستر، پیشرفتهتر و تخصصیتر باشد، میزان طلای بهکار رفته در آن نیز بیشتر است؛ در نتیجه، بازدهی استخراج از آن قطعات نیز افزایش مییابد.
نکته قابل توجه این است که طبق برخی برآوردها، مقدار طلا در قطعات الکترونیکی بین 40 تا 80 برابر بیشتر از سنگ معدن طلاست. همین موضوع نشان میدهد چرا بسیاری از فعالان حوزه بازیافت، استخراج طلا از بردهای الکترونیکی را بسیار پرسودتر و کمدردسرتر از استخراج طلا از معدن میدانند.
در استخراج صنعتی طلا از معادن، مراحل پیچیدهای مانند شناسایی معدن، عملیات انفجار، برداشت سنگ، خردایش، فراوری و جداسازی طلا انجام میشود؛ فرآیندی طولانی، پرهزینه و در بسیاری از موارد بدون صرفه اقتصادی. اما در بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی، بسیاری از این مراحل حذف میشود و طلا با روشهای شیمیایی قابل جداسازی است. همین سادگی نسبی، ارزش افزوده و توجیه اقتصادی این صنعت را بسیار بالا برده است.
چه مقدار طلا در قطعات مختلف الکترونیکی وجود دارد؟
برای برآورد دقیقتر سودآوری، دانستن مقدار تقریبی طلا در وسایل مختلف ضروری است. اعداد زیر میانگین طلای موجود در برخی از رایجترین قطعات هستند:
مادربرد کامپیوتر: حدود 200 تا 300 میلیگرم
مادربرد لپتاپ: حدود 150 تا 250 میلیگرم
گوشی موبایل: حدود 200 تا 300 میلیگرم
تبلت: حدود 250 تا 350 میلیگرم
برد ماشین لباسشویی: حدود 150 تا 250 میلیگرم
برد تلویزیون: حدود 150 تا 350 میلیگرم
این مقادیر شاید در نگاه اول کم بهنظر برسند، اما با توجه به امکان خرید ضایعات الکترونیکی بهصورت عمده و هزینه پایینتر نسبت به ارزش طلا، در مقیاس تولیدی سود بسیار قابل توجهی ایجاد میکنند.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.